Telegram-фирибгарлардан қандай ҳимояланиш мумкин? 5 та муҳим қоида

Бугунги кунда Telegram орқали пул сўраш ва аккаунтларни ўғирлаш энг кенг тарқалган фирибгарлик схемаларидан бирига айланди. Афсуски, кўплаб танишларим бундай хабарларга ишониб, алданиб қолишди. Ўзингизни ва яқинларингизни хавфдан асраш учун ушбу қўлланмани диққат билан ўқиб чиқинг.

Фирибгарлик тузоғига тушмаслик йўллари

Фирибгарлар психология ва замонавий технологиялардан усталик билан фойдаланишади. Қуйида улардан ҳимояланишнинг энг самарали усулларини бандма-банд тушунтирамиз:

1. Ёзишмаларга кўр-кўрона ишонманг 💬

Агар дўстингиз ёки яқин қариндошингизнинг профилидан «шошилинч пул керак» деган хабар келса, дарров ишонманг. Профиллар бир неча дақиқа ичида бузиб кирилиши ёки нусхаланиши мумкин. Ҳатто эски ёзишмалар ва таниш расмлар ҳам аккаунтнинг ҳақиқий эгасига тегишли эканлигига кафолат бермайди.

2. Видео ва «думалоқ видео» (video note) — энди далил эмас 📹

Технологиялар ривожлангани сари фирибгарлар дипфейк (deepfake) усулидан фойдаланишмоқда. Улар сунъий интеллект ёрдамида танишингизнинг юзи ва овозини тақлид қилиши ёки эски видеоларини кесиб олиши мумкин. Кўзингиз билан кўриб турган видео ҳам сохта бўлиши мумкинлигини унутманг.

3. Ҳар доим овоз орқали текширинг 📞

Энг асосий қоида: агар сиздан пул сўрашса, дарҳол ўша инсонга шахсан қўнғироқ қилинг. Ёзишма орқали аниқлик киритманг, айнан оддий телефон тармоғи ёки бошқа мессенжер орқали боғланиб, вазиятни сўранг.

4. Банд карта реквизитларини текширинг 💳

Агар ёрдам беришга қарор қилган бўлсангиз, карта эгасининг исмига эътибор беринг. Фирибгарлар одатда: «Бу эримнинг/акамнинг/қўшнимнинг картаси, шунга ўтказиб юбор» деб баҳона қилишади. Исмнинг танишингизга мос келмаслиги — бу хавфдан далолат берувчи қизил чироқдир 🚩.

5. Янги хавфли схема: «Овозли хабар ўрнига файл» 📎

Энг сўнгги схемалардан бири — фирибгарлар овозли хабар белгиси туширилган, лекин аслида зарарли файл (скрипт) юборишади. Уни очишингиз билан:

• Сизни Telegram аккаунтингиздан чиқариб юборишади.

• Барча шахсий ёзишмаларингиз фирибгарлар қўлига ўтади.

• Банк иловаларига кириш коди ва контактларингиз хавф остида қолади.

Агар аккаунт бузиб кирилса нима бўлади?

Сценарий одатда бир хил давом этади: фирибгарлар сизнинг номингиздан барча контактларингизга пул сўраб хабар йўллашади ва тасдиқлаш кодлари орқали банк маълумотларингизга киришга ҳаракат қилишади.

МУҲИМ: Шубҳали файлларни ҳеч қандай ҳолатда очманг! Ўз хоҳишингиз билан фирибгарларга ўтказиб юборилган пулларни қайтариб олишнинг деярли иложи йўқ.

Хулоса

Бугунги рақамли дунёда на расмга, на видеога ва на оддий хабарларга 100% ишониб бўлмайди. Фақатгина жонли мулоқот ва шахсий қўнғироқ сизни фирибгарлардан қутқара олади. Бунинг устига, дилдан суҳбатлашиш ҳар доим ёқимли 😊

Ўзингизни ва маблағларингизни асранг! 🛡

📢 Ушбу мақолани яқинларингизга юборинг. Эҳтимол, айнан шу маълумот кимнингдир маблағини фирибгарлардан асраб қолар.

Манба: avarek.uz