Кўпчилик одамлар фақат юзада кўриниб турган нарсаларга қараб хулоса чиқаришади. Психологияда бу идрок этишдаги «тирик қолганнинг хатоси» деб аталса, маркетингда биз буни «позицияланиш ҳалокати» деб атаймиз.

Идрок қилиш иллюзияси: Хатолар эзгу ишларга қарши

Келинг, шахсият ёки брендни баҳолашда миямиз бизни қандай алдашини классик мисолда кўриб чиқамиз:

1. Кўринарли хато ва яширин ютуқлар: Инсон кичик бир хато қилди ва у ҳамманинг кўзига ташланди. Шу заҳоти жамият: «У ёмон одам», деб ҳукм чиқаради. Шу билан бирга, ҳеч ким сув остида яширинган тизимли эзгу ишлар ва профессионализмдан иборат улкан пойдеворга назар ташламайди.

2. Идеал фасад ва ички бўшлиқ: SMM-мутахассислар ҳаракати билан бенуқсон манзара яратилади. Дунё «устдаги» чиройли сўзлар ва ҳаракатларга қарсак чалади, лекин сув остидаги муаммолар ва ноқобилликни сезмайди.

Бу бизнес ва шахсий брендда қандай ишлайди?

Менинг тажрибамдан келиб чиқсак, аксарият бозорларда вазият худди шундай. Харидор қарор қабул қилишда кичик сигналларга таянади:

1. Салбий фикрларнинг (отзыв) таъсири

Мижоз 1–2 та салбий фикрни (кўпинча рақобатчилар томонидан ёзилган) кўради ва 10 йил давомида бенуқсон сервис қурган компаниядан воз кечади. Юзадаги битта «гуноҳ» сув остидаги тонналаб реал фойдани йўққа чиқаради.

2. «Чиройли ўрам» сеҳри

Мижоз ижтимоий тармоқлардаги профессионал постни кўради ва ички жараёнлари издан чиққан кимсадан харид қилади. У яширин хавфларни тушунмай, шунчаки «чиройли ўрам»ни сотиб олади.

Асосий муаммо: Биз брендларга тасодифий лаҳзалар (хатолар) орқали баҳо берамиз ва уларнинг кўринмас пойдеворини эътиборсиз қолдирамиз. Шу билан бирга, шунчаки чиройли фасад қуришни ўрганганларни оқлаймиз.

Репутация — бу одамлар пайқашга улгурган нарсадир

Бу ерда муҳим хулоса бор: сизнинг реал профессионаллигингиз ва бозор сиз ҳақингизда нима деб ўйлаши — бу икки хил нарса.

• Агар сиз «сув устида» турган нарсаларни бошқармасангиз, буни сизнинг ўрнингизга бошқалар (кўпинча ноқобил одамлар) қилади.

• Сув остида чексиз даражада профессионал бўлишингиз мумкин, аммо юзада фақат тасодифий хатолар кўринса — бозор сизни маҳв этади.

Ечим: Тизимли маркетинг

Ўз фаолиятимда мен айнан шу вазифани ҳал қиламан: қадриятлар алмашиниб қолмаслигини таъминлаш. Менинг мақсадим — сизнинг ҳақиқий «пойдеворингиз» (тажриба, сифат, натижалар) сув остида кўмилиб кетмаслиги, балки исмингиз ва бизнесингиз учун ишлайдиган қудратли воситага айланишидир.

Сизни тасодифлар эмас, фактлар асосида баҳолашларини хоҳлайсизми?

Агар сиз «айсберг учлари»га қараб қолишдан чарчаган бўлсангиз ва мижозлар ҳақиқий қийматингизни кўришини истасангиз — тизим қуриш вақти келди.

Бугунги кундан ўз позицияланишингизни бошқаришни бошланг.