Нега компаниянинг ўсиши доимо фойда ўсишига олиб келмайди

Кўплаб тадбиркорлар Ўзбекистонда бизнесни кенгайтиришни орзу қиладилар. Улар янги филиаллар очадилар, реклама бюджетларини оширадилар, товар ва хизматлар ассортиментларини кенгайтирадилар. Аммо амалда айланманинг ўсиши доимо фойда ўсишига олиб келмайди. Бундан ташқари, кенгайтириш компания самарадорлигини пасайтириши ва муаммолар сонини ошириши мумкин.

Маркетинг ва бизнесни ривожлантириш соҳасида деярли 30 йиллик иш тажрибамда бир хил вазиятни кўп бор кузатганман: компания эгалари барқарор бошқарув тизимини яратмасдан туриб бизнесни кенгайтиришга уринадилар.

Айнан шу Ўзбекистон тадбиркорларининг энг кенг тарқалган хатоларидан биридир.

Бизнесни кенгайтириш нима

Бизнесни кенгайтириш — бу харажатларни мутаносиб равишда оширмасдан, сотув ҳажмлари, мижозлар базаси, филиал тармоғи ёки ишлаб чиқариш қувватларини ошириш жараёнидир.

Тўғри кенгайтириш компанияга қуйидагиларни таъминлайди:

• фойдани ошириш;
• иштирок бозорини кенгайтириш;
• бренднинг танилиши ошиши;
• янги мижозларни жалб қилиш;
• бизнеснинг эгадан боғлиқлигини камайтириш.

Аммо бунга аниқ бошқарув тизими мавжуд бўлгандагина эришиш мумкин.

Бизнесни кенгайтиришдаги асосий хато

Кўпчилик компаниялар сотувларни кенгайтиришади, аммо жараёнларни кенгайтиришмайди.

Бизнес фақат эга томонидан доимий назорат орқали ишлаганда, жиддий хатарлар юзага келади:

• ходимлар қарорларни турлича қабул қиладилар;
• мижозларга хизмат кўрсатиш сифати тушади;
• хатолар сони ошади;
• буюртмаларни бажариш муддатлари бузилади;
• операцион харажатлар ошади;
• эга компаниянинг “тор жойи”га айланади.

Натижада бизнес катта бўлади, аммо самарали эмас.

Нега тадбиркорлар бу муаммога дуч келадилар

Ўзбекистон бозорида кўплаб компаниялар юқори талаб ва иқтисодиётнинг фаол ривожланиши туфайли тез ривожланмоқда. Аммо тезкор ўсиш кўпинча эгаларни фақат сотувлар ва мижозларни жалб қилишга йўналтиришга мажбур қилади.

Бу билан эътиборсиз қолади:

Бизнес жараёнларининг йўқлиги

Агар ходимлар вазифаларни турлича бажарсалар, компания кенгайтиришда бир хил иш сифатига эришолмайди.

Назорат тизимининг етишмаслиги

KPI ва ўлчанадиган кўрсаткичларсиз ходимлар ва бўлимларнинг самарадорлигини объектив баҳолаш мумкин эмас.

Бизнеснинг эгадан боғлиқлиги

Агар ҳар бир муҳим қарор эга иштирокини талаб қилса, кенгайтириш деярли имконсиз бўлади.

Регламентларнинг йўқлиги

Янги ходимлар узоқ вақт мослашадилар ва иш сифати ҳар бир ходимнинг шахсий тажрибасига боғлиқ.

Бизнесни кенгайтиришга қандай тайёрлаш мумкин

Рекламага сармоя киритиш, филиаллар очиш ёки ишлаб чиқаришни кенгайтиришдан олдин ички жараёнларни аудит қилиш муҳим.

Ўзингизга учта асосий саволни беринг:

1. Менинг функцияларимни ходимларга сифатни йўқотмасдан топшириш мумкинми?

Агар жавоб салбий бўлса, иш йўриқномалари, регламентлар ва стандартларни яратиш керак.

2. Компанияда ўлчанадиган самарадорлик кўрсаткичлари борми?

Ҳар бир ходим ва бўлим бизнес натижалари билан боғлиқ аниқ KPI га эга бўлиши керак.

3. Компания менинг доимий иштирокимсиз ишлай оладими?

Агар бизнес эга йўқлигида тўхтаса, делегатсия ва бошқарув тизимини жорий қилиш керак.

Бизнесни кенгайтиришга ёрдам берадиган қандай воситалар бор

Бизнеснинг барқарор ўсиши учун қуйидагиларни жорий қилиш тавсия этилади:

• CRM тизимлари;
• сотувларни автоматлаштириш;
• KPI тизими;
• регламентлар ва хизмат кўрсатиш стандартлари;
• молиявий назорат;
• маркетинг таҳлили;
• ходимларни корпоратив ўқитиш;
• лойиҳаларни бошқариш тизими.

Бу воситалар бизнес ҳажмига қарамасдан иш сифати барқарорлигини таъминлайди.

Хулоса

Ҳақиқий бизнесни кенгайтириш реклама бюджети ошириш ёки янги филиаллар очишдан бошланмайди.

Бу юкламани кўпайтиришда ҳам самарали ишлайдиган бошқарув тизимини яратишдан бошланади.

Аввал жараёнларни йўлга қўйиб, кейин кенгайган компаниялар барқарор фойда ўсиши ва бозорда рақобат устунлигига эга бўладилар.

Эсда тутинг: муваффақиятли бизнесни кенгайтириш — бу муаммолар сонини ошириш эмас, балки самарали бошқарув тизими орқали фойдани оширишдир.